Blog:

Wat kunnen organisaties leren van de rode oogstmier?

door Marco Derksen op

Wat kunnen organisaties leren van de rode oogstmier?

In het kader van mijn onderzoek naar veranderende organisatiestructuren en businessmodellen, ben ik op dit moment het vorig jaar gepubliceerde boek 'De kracht van de zwerm' van Jaap van Ginneken aan het lezen. Van Ginneken is als mediapsycholoog verbonden aan de vakgroep communicatiewetenschappen van de Universiteit van Amsterdam en houdt zich bezig met de mechanismen van rages, mediahypes en massagedrag. In het boek 'De kracht van de zwerm' zet Van Ginneken uiteen wat je van de natuur kunt leren over filerijden, virusmarketing, kudde-instinct op de beurs, maar ook over hoe organisaties werken (of niet werken). Als voorbeelden gebruikt hij daarbij het gedrag van o.a. schapen, vogels (zoals spreeuwen) en mieren. Gisteren wees mijn collega Gerjanne Tiemens me op een al wat oudere, maar prachtige TED Talk van Deborah Gordon. Gordon doet al meer dan 20 jaar mierenonderzoek in de woestijn van Arizona (vlakbij de grens van Mexico). Het grootste deel van het jaar gebeurt er niets in het woestijngebied, maar in de zomer verschijnt Gordon. Dan bestudeert ze twee maanden lang elke dag van half zes 's ochtends tot een uur of twaalf 's middags, dezelfde mierensoort: de Pogonomyrmex barbatus (beter bekend als de rode oogstmier). Gordon verricht haar onderzoek al meer dan twintig jaar onveranderd. Ze telt de mieren die 's morgens in alle vroegte het nest verlaten om de omgeving te onderzoeken, ze telt de mieren die op zoek gaan naar voedsel, die terugkomen met voedsel, die het nest uitkomen met afval. Ze telt de interacties met buurmieren; ze observeert, telt en trekt daaruit haar conclusies. Aanrader!

9 reacties

Wat ik vooral heel boeiend vind, naast de manier waarop ze samenwerken, is een ander aspect van deze netwerk structuur. Men accepteert namelijk het onvermijdelijke, het verdwijnen van de kolonie.

Immers, een kolonie probeert niet zo lang mogelijk te bestaan, haalt niet meerdere koninginnen aan boord, maar stuurt er weg en laat nieuwe kolonies starten. Kolonies die vervolgens geheel los staan van de bestaande, maar waarschijnlijk wel ‘bevriend’ zijn. Ik heb in ieder geval niets gehoord over oorlogen tussen de kolonies. Het zijn allemaal kinderen van elkaar, familie van elkaar. Dus in plaats van de kolonie in stand houden, vechten op ruimte, etc kiezen deze mieren er voor om te sterven (15 tot 20 jaar), maar wel hun zaad in de wereld achtergelaten te hebben. Ook dat is een business model wat mij erg aanspreekt, niet vechten tegen het onvermijdelijke, maar eruit halen wat erin zit en zorgen dat veel andere partijen kunnen bloeien.

Beantwoord

@Bas: inderdaad een interessant aspect waar de muziekindustrie, maar nu ook de film- en uitgeefbranche van zou kunnen leren!

Beantwoord

@Marco: waarom enkel die industrieën? Waarom niet elke organisatie? Waarom willen organisaties alles intern doen? Waarom moeten het nieuwe units zijn met onvoldoende managementaandacht? Met onvoldoende kapitaal om door te groeien vaak? Met onvoldoende manouvreerruimte omdat oude belangen in het geding komen? Ik denk dat heel veel organisaties hier anders mee om kunnen gaan. Staat ook in mijn boek (hoofdstuk toekomst) een paar mogelijke voorbeelden van. Virgin vind ik een variant (maar dan weer heel anders), Conclusion doet het wel onder één holding, maar zonder verplichte samenwerking, maar er zijn ook (heeeeel beperkt) voorbeelden van organisaties die dit zo optimaal doen. TamTam met zijn leef je droom programma heeft hier ook iets van weg.

Beantwoord

@Bas: omdat deze branches typische voorbeelden zijn waar de oude modellen niet meer werken (en beter kunnen afsterven) ten gunste van nieuwe modellen. Er zullen ongetwijfeld ook nog andere branches zijn waarvoor geldt, maar dit waren de voorbeelden die nu in mij opkwamen.

Beantwoord

Beantwoord

@Bas, je idee spreekt me wel aan, accepteren dat iets eindig is en niet in weerwil van alles vasthouden aan oude en uitgewerkte structuren. Ik blijf terugkomen op Paul de Blot en zijn verhaal over zijn tijd in de dodencel en het loslaten van dat het erg is om (in ons geval figuurlijk) om dood te gaan. Dat is de manier om opnieuw te beginnen. The only constant is change…nu alleen nog accepteren!

P.S. Marco,

Nieuwe stijl van de site valt me nu pas op, fraai!

Beantwoord

Profielfoto
Schoemaker op schreef:

LS
Inderdaad interessant, graag verwijs ik naar wat prof Deneubourgh en Bonanbeau hebben geschreven, zelf ga ik nog een stap verder, zie FD pag 7 13 aug 2010
en ontwerp een organisatie model in een complexe context
zie ook mijn linkedin. Fons Schoemaker

Beantwoord

Profielfoto
Raymond Witvoet op schreef:

Ik kan in de FD hier niets over vinden. Andere datum? Andere pagina?

Beantwoord

Fons, Raymond: gaat om artikel in FD van 14 augustus (niet 13 augustus):

(…) Bedrijven moeten volgens Fons Schoemaker leren sociale netwerken in te schakelen. Werknemers hebben het minder makkelijk dan in het verleden .Waar zij vroeger naar kantoor gingen, daar hun opdrachten kregen en een aantal vergaderingen bijwoonden, zijn zij tegenwoordig veel meer op zichzelf aangewezen. ‘Zij moeten nu meer bewegen in hun netwerk’, zegt Fons Schoemaker, informatiearchitect bij Rabobank, die over dit onderwerp onlangs een nota heeft geschreven voor de raad van bestuur. ‘De interactie en de uitwisseling van informatie zijn belangrijker geworden.’ (…)

Beantwoord

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

Deze site gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.

Marco Derksen is onderdeel van

Laatste blogs

Bekijk alle blogs (1416)
Contact