Blog:

De toekomst van de democratie

door Marco Derksen op

De toekomst van de democratie

 

Nieuwe democratie komt van de wijkbewoners zelf is de titel van het artikel over burgerparticipatie in NRC Handelsblad dit weekend:

(…) Burgerparticipatie bestaat in alle vormen en maten. En het is een trend. Bewoners barsten van de goede ideeën, zeggen deskundigen. Oud-minister Pieter Winsemius (VVD): “Ik heb een kist met mooie verhalen.” Hij werkt voor de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) aan het rapport Vertrouwen in de burger om een nieuwe impuls te geven aan burgerparticipatie.

Eerder al was Winsemius auteur van het WRR-rapport Vertrouwen in de buurt (2005). Hij vindt dat gemeentelijke inspanningen voor burger-participatie nog te veel beperkt blijven tot geld voor een buurtbarbecue of een feestje. Door burgers echt te betrekken bij de besluitvorming over hun woonomgeving zullen zij meer vertrouwen krijgen in politiek en bestuur, aldus Winsemius aan de vooravond van de gemeenteraadsverkiezingen.

Volgens een recent onderzoek van het Instituut voor Publiek en Politiek (IPP) onder 160 gemeenten hadden er 44 een vorm van bewonersbudget en is sprake van een stijgende trend. In gemeenten met bewoners-budgetten blijkt dit bovendien een veel populairder instrument dan het sinds 2002 bestaande formele burgerinitiatief, waarmee burgers onderwerpen en voorstellen door de gemeenteraad kunnen laten agenderen.

Deventer was in 1992 de eerste gemeente die wijkbudgetten introduceerde waarvan burgers de besteding zelf bepalen. In veel steden was er toen grote politieke onvrede door herstructureringen van wijken zonder bewonerszeggenschap. Toenmalige staatssecretaris Jan Schaeffer (PvdA) lanceerde daarop de sociale vernieuwing. Gemeenten als Deventer staan bovenaan de participatieladder die in 1969 werd geintroduceerd door de Amerikaanse Sherry Arnstein. (…)

In het verlengde van deze discussie over de verschuiving van lokaal bestuur is het zeker de moeite waard om de video van David Cameron’s recente presentatie The next age of government nog eens te bekijken.

David Cameron is de leider van de Britse Conservative Party die in de presentatie laat zien dat overheden steeds minder macht (en geld) hebben en dat deze macht – mede door technologische ontwikkelingen – aan het verschuiven is naar de burgers.

Cameron laat zien dat de overheid verandert en laat ook zien waarom dat nu verandert. Volgens Cameron zijn er drie tijdperken: pre-bureaucratisch, bureaucratisch en post-bureaucratisch. In het pre-bureaucratische tijdperk kenden we een lokaal bestuur. Dat moest ook wel want de afstanden waren te groot om – in zijn geval – vanuit een plek heel Engeland aan te sturen. Met de komst van de industrieele revolutie komen we in het bureaucratische tijdperk met een centraal bestuur. Afstanden waren goed overbrugbaar en vanuit een centrale plek werden wetten en regels bedacht waarmee een heel land werd aangestuurd. Met de komst van de informatierevolutie komen we volgens Cameron in het post-bureaucratische tijdperk waarbij de macht weer verschuift naar lokaal niveau en verder, namelijk naar de burger.

Cameron gaat daarbij in op de drie pijlers van dit nieuwe tijdperk: transparantie, keuze en accountability. In Nederland nog onbekend, maar in de VS zien we steeds meer websites waar de overheden moeten laten zien waar het geld aan wordt uitgegeven. Cameron laat een voorbeeld zien van de Missouri Accountability Portal (MAP), maar kijk ook eens naar een website als USAspending.gov. Ook op gebied van keuze tal van voorbeelden waar de burger steeds meer en beter kan kiezen vwb onderwijs, gezondheid en veiligheid.

We staan nog maar aan het begin van het post-bureaucratische tijdperk en ik voorspel dat de komende verkiezingen de laatsten zijn waarop we onze stemkeuze nog laten bepalen door de poppetjes in Den Haag!

1 reactie

Woensdag zijn gemeenteraadsverkiezingen. Wat is de gemeente eigenlijk? En sinds wanneer kiezen we de raad? Op de website van het NHM een aardig artikel hierover:

[i](…) In de zeventiende en achttiende eeuw kenden de Nederlandse steden al een soort van gemeentelijk bestuur. Zo’n tachtig steden genoten stadsrechten en konden min of meer hun eigen weg gaan. Democratisch waren deze stadsbesturen nog zeker niet. Een klein groepje regenten maakte de dienst uit in de stad. En Nederlanders die buiten deze steden woonden, hadden bijzonder weinig in de melk te brokkelen: de landadel bepaalde vrijwel alles en hoefde nauwelijks verantwoording af te leggen. In de Franse tijd (1795 – 1813) kwam daar verandering in. De gemeentewet van 1807 nam het organisatorische onderscheid tussen stad en platteland weg, en verdeelde Nederland in gemeenten naar Frans model. Maar meteen na het herstel van de Nederlandse onafhankelijkheid in 1813 werd deze Franse vernieuwing grotendeels teruggedraaid.

Zo stond tot 1851 de burgemeester aan het hoofd van een dorp of een stad. Er wás wel een gemeenteraad, maar die had weinig te zeggen. De vergaderingen waren besloten. Alleen mannen die veel belasting betaalden, konden naar de stembus. Met de Gemeentewet van Johan Rudolf Thorbecke uit 1851 veranderde er veel. De grootste vernieuwing was misschien wel dat kiezers gemeenteraadsleden voortaan rechtstreeks kozen. Er mochten ook meer mensen stemmen. De bijeenkomsten van de gemeenteraad waren voortaan openbaar en de burgemeester was niet langer de baas, omdat de gemeenteraad het voor het zeggen kreeg.

Maar hoe besliste je nu op wie je ging stemmen? Voor veel mensen was het stemmen iets nieuws. Politieke partijen en programma’s waren er nog niet. Mensen gingen op eigen titel de politiek in of waren hoogstens lid waren van een ‘kiesvereniging’. Dat was een groep actieve burgers die zich bij verkiezingen inzette om mensen in de Tweede Kamer of gemeenteraad te krijgen. Na de verkiezingen zakte zo’n kiesvereniging snel weer in elkaar. Dat bleef zo tot 1879. In dat jaar legde Abraham Kuyper met Ons Program de basis voor de eerste politieke partij van Nederland, de ARP. (…)[/i]

Beantwoord

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze site gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.

Marco Derksen is onderdeel van

Laatste blogs

Bekijk alle blogs (1262)
Contact