Blog:

Dossier: Wijziging Telecomwet inzake gebruik Cookies

door Marco Derksen op

Dossier: Wijziging Telecomwet inzake gebruik Cookies

Op 16 april 2010 heeft het Ministerie van Economische Zaken de consultatieversie (pdf) van het wetsvoorstel tot wijziging van de Telecommunicatiewet bekend gemaakt. Het voorstel implementeert het gewijzigd Europees regelgevend kader voor elektronische communicatie. Het doel van deze consultatieronde is om reacties op het wetsvoorstel te krijgen van belangstellenden en draagvlak te creëren voor het wetsvoorstel. De wetwijzing moet uiteindelijk voor 28 mei 2011 een feit zijn. Het wetsvoorstel wijzigt onder andere op ingrijpende wijze de regelgeving die van toepassing is op het plaatsen van cookies. Het huidige op opt-out regime wordt gewijzigd in een opt-in regime. Niet alleen moet voorafgaand aan het plaatsen van cookie de ondubbelzinnige toestemming van de gebruiker wordt verkregen maar ook moet de gebruiker voorafgaand op een duidelijke en nauwkeurige wijze worden geïnformeerd over het plaatsen van de cookies. En dat alles moet zo gebruiksvriendelijk mogelijk gebeuren. Er is geen juridisch antwoord op de vraag wat ‘gebruiksvriendelijk’ is daarom is de wetgever van oordeel dat het antwoord uit de praktijk moet komen. De letterlijke tekst betreffende het wetsvoorstel inzake gebruik cookies luidt:

(…) Voor wat betreft het plaatsen van informatie op de eindapparatuur van de eindgebruiker wordt het bestaande opt-out regime vervangen door een opt-in regime. Dat betekent onder meer dat voor het plaatsen van een zogenoemde cookie vooraf toestemming aan de eindgebruiker moet worden gevraagd. Cookies worden in de praktijk veel gebruikt. Vrijwel bij elk bezoek aan een website worden een of meerdere cookies geplaatst. Cookies zorgen ervoor dat de betreffende website of de via die website geboden dienstverlening beter op de eindgebruiker is afgestemd. Cookies kunnen echter ook worden gebruikt om surfgedrag en interesses van de eindgebruiker te registreren en commercieel te verhandelen. Bij de totstandkoming van de richtlijn burgerrechten is veel debat geweest over de wijze waarop de toestemming moet worden gegeven. Het is vanuit het perspectief van de werking van het internet en het gebruiksgemak van de eindgebruiker niet praktisch om bij ieder bezoek van een site waarbij een cookie wordt geplaatst de eindgebruiker wordt geconfronteerd met een scherm waarop deze om toestemming wordt gevraagd alvorens er verder kan worden gesurft. Vandaar dat in de overweging 66 bij de richtlijn is aangegeven dat ‘wanneer dit technische mogelijk en doeltreffend is (…) overeenkomstig de desbetreffende bepalingen van richtlijn 95/46/EG, de toestemming van de gebruikers met verwerking’ kan ‘worden uitgedrukt door gebruik te maken van de desbetreffende instelling van de browser of andere toepassing’. Gezien deze nuancering in de overweging zal in overleg met het college, consumentenorganisaties en het bedrijfsleven verder worden bekeken hoe het toestemmingsvereiste praktisch kan worden vormgegeven en daarmee aan het vereiste van een opt­in regime kan worden voldaan. Indien dat van het oogpunt van rechtszekerheid gewenst is kunnen bij ministeriële regeling nadere voorschriften worden gegeven omtrent de wijze waarop de toestemming moet worden verkregen. (…)

De Nederlandse internetbranche is fel tegen het wetsvoorstel waarbij het opt-in regime wordt ingevoerd. Vooral de praktische uitwerking is onderwerp van kritiek. In het wetsvoorstel staat dat er nog “bekeken moet worden hoe het toestemmingsvereiste praktisch kan worden vormgegeven”, maar in een toelichting op het conceptvoorstel staan wat suggesties die volgens de internetbranche onwerkbaar zijn. Zo wordt er in de toelichting gesproken over een “hokje” dat de gebruiker moet aankruisen om toestemming te geven voor het plaatsen van een cookie. Verder wordt in de toelichting constant gehamerd op het feit dat de vermelding “ondubbelzinnig” moet zijn (via: Webwereld).

Internetbranche tegen Nederlandse cookiewet

De weerstand tegen het voorgestelde “hokje” is groot. “Dit zal het internetgebruik niet alleen een stuk bewerkelijker maken, de websites worden door de pop-ups ronduit gebruiksonvriendelijk”, meldt het Platform Affiliate Netwerken (PAN), de branchevereniging voor enkele grote affiliate marketing netwerken.

Ook Thuiswinkel.org vindt dat een opt-in regime “het internetverkeer onnodig ingewikkeld maakt”. Bovendien leidt het tot “een verhoging van kosten bij webverkopers”.

DDMA, de branchevereniging voor dialoogmarketing, laat in statement ook stevige twijfels doorklinken over het cookievoorstel. De vereniging vraagt zich af hoe de overheid regels omtrent cookies die geplaatst worden vanaf een buitenlandse server worden gaat handhaven.

De vereniging Interactive Advertising Bureau (IAB), verwacht dat een opt-in regime zou kunnen leiden tot “een volledige stilstand betreffende intelligente doelgroepbenaderingen”, zeker als elke internetcampagne met een cookie vooraf gegaan moet worden door een opt-in. Volgens het IAB kiest Nederland een te strenge interpretatie van de Europese richtlijn voor het gebruik van cookies. De vereniging pleit er voor om dat internetgebruikers hun cookies persoonlijk via de browser beheren.

De rijksoverheid houdt tot vrijdag 28 mei een publieke consultatie over de aankomende wetswijziging. De nieuwe wet moet in mei 2011 van kracht worden.

Dossier

35 reacties

Profielfoto
Yme Bosma op schreef:

“De Nederlandse internetbranche is tegen” is misschien wat zwaar aangezet, ik ben voor;-)

Beantwoord

@Yme: Serieus? Interessant! Waarom ben je voor? Realiseer je je wel dat als deze wet doorgaat dat je voor iedere cookie dat geplaatst wordt toestemming moet geven (opt-in)? Wellicht kan ik je standpunt meenemen in de discussie die we dinsdag voeren vanuit IAB.

Beantwoord

Ik kan me bijna niet voorstellen dat de internetbranche er voor kan zijn. Sowieso brengt het (onnodig) erg veel werk met zich mee. Ook snap ik het waarom niet. Mijn inziens kan een melding bij het inloggen/registreren/gebruik van een website voldoende zijn. Verplichte opname in disclaimers. Natuurlijk zijn veel internetgebruikers hier onwetend in, maar ik vind niet dat ervaren gebruikers moeten boeten voor de onkunde van de beginneling. Daarom was de stap in de browser een meer voor de hand liggende keuze geweest. Browsers verplichten om ze standaard niet toe te staan, tenzij door de gebruiker anders bepaald in de browser.

Hoe lang gaat het wel niet duren voordat alle websites hier rekening mee gaan houden. Geloof he het zelf dat bol.com, wehkamp, google etc een melding gaan geven elke keer dat ik inlog met de vraag of ik cookiegegevens wil opslaan?

Is er gesproken over een vinkje wat onder het formulier of voor het verzenden van iets aangeboden mag worden en daar al te vragen voor toestemming? En niet naderhand na het versturen van de gegevens pas? Dat neemt al enige barriere weg. Toch blijf ik het een rare stap vinden. Het lijkt alsof de keuze gemaakt is door mensen die zelf niet dagelijks met het internet werken. Ben benieuwd naar jullie reactie.

@Yme, jij bent er serieus blij mee? Ben heel erg benieuwd waarom

Beantwoord

@Mike: Ik was ook enigsinds verbaasd over de reacties in het buitenland (zie bovenstaande links naar eerste reacties vanuit UK en Belgie). Dit waren overigens wel reacties nadat eerste statement vanuit EU kwam (Nederlandse vertaling is anders dan in meeste andere Europese landen); weet niet wat stand van zaken op dit moment is. Hoor ik binnenkort!

Beantwoord

Ben ik ook wel benieuwd naar, Hyves maakt natuurlijk ook gebruik van cookies. Naast het gemak dat cookies bieden mbt inloggen e.d. zie ik persoonlijk ook liever een ad die aansluit bij mij dan een totale misser.

Wat zijn de stappen die het IAB wil gaan nemen inzake dit?

Beantwoord

skip m’n laatste vraag, had over de link heen gelezen (en tevens email nog niet gelezen die ik eerder dit weekend kreeg)

Beantwoord

Profielfoto
Yme Bosma op schreef:

Ik ben voor omdat ik het gevoel heb dat als mensen zouden weten wat er precies allemaal gebeurt met de cookies dat men dat niet zou willen. Ik niet in ieder geval.

Even voor de duidelijkheid, ik heb niets tegen cookies. Wat mij betreft is de toestemming ook niet nodig voor ‘first party cookies’ die gewoon nodig zijn voor het gebruiksvriendelijk houden van een website. Dat is een onderscheid dat ook gemaakt is/zal worden.

Ik ben tegen ‘third party cookies’ zonder dat ik daar vantevoren toestemming voor geef, per website. Geen default instelling van de browser dus. Ik heb geen behoefte aan diensten die mijn internetgedrag volgen over verschillende websites. En al helemaal niet als ze in staat zijn om e.e.a. te koppelen aan persoonlijke informatie.

Beantwoord

@Yme: waar lees jij dat Nederlandse overheid onderscheid wil maken tussen first en third party cookies? Ben het overigens eens dat de gebruiker zelf de controle moet hebben, maar dat is ook op een andere manier te organiseren. Je moet er toch niet aan denken dat je straks bij ieder sitebezoek eerst toestemming moet geven om cookies te plaatsen?

Beantwoord

yme: hoe gaan ze first en third party cookies op een eerlijke manier onderscheiden?
Is het opslaan van je gmail login gegevens een first party? maar denk je dat google deze niet voor “third party” gaat gebruiken?

Wat is er zo erg aan het opslaan van cookies? welk soort vind je echt zo erg?

Beantwoord

Profielfoto
Yme Bosma op schreef:

Heb recent twee lange sessies gehad met specialisten op dit vlak, daar werd meerdere malen aangegeven dat dit onderscheid er zou zijn/komen.

Ik heb met name bezwaar tegen behavorial targeting zonder mijn medeweten. Op een website/domein is dat prima, tussen websites/domeinen wat mij betreft niet.

Beantwoord

Beantwoord

Profielfoto
Yme Bosma op schreef:

Sessie van ECP-EPN over behavorial targeting (22/6 het vervolg) en sessie van Kennedy Van Der Laan en STIR over Privacy en Reclame.

Beantwoord

wat is er dan zo erg aan het behavioral targeting stuk? begrijp me niet verkeerd het heeft echt wel nadelen maar als je niet wil dat men je gedraag kan registreren, zijn er genoeg mogelijkheden om dit te voorkomen (wellicht moet dit beter bekend worden, is andere discussie)

Is het registeren van gedrag en aktiviteit niet aan de orde van de dag en zal alleen maar erger worden? pinnen, AH bonuskaart en in de toekomst het registeren van digitaal tvkijken, rekeningrijden enz.

Voor mij zijn zaken als Third party cookies(lees advertentieinkomsten) een geaccepteerde bijkomstigheid om internet te kunnen blijven consumeren zoals ik nu doen, Dan heb ik liever getarget dan wildgeschoten.

Beantwoord

Profielfoto
Yme Bosma op schreef:

Michel, ik heb er niets op tegen, maar niet zonder mijn toestemming. Opt-in, en niet opt-out. Net als bij jouw andere voorbeelden toch…? Mensen zijn zich compleet niet bewust van welke gegevens opgeslagen en gecombineerd kunnen worden. Mijn stelling is dat indien dat wel zo zijn er veel sneller opt-in afgedwongen zou worden.

Beantwoord

Beantwoord

@Yme: Er zijn overigens wel medestanders te vinden voor opt-in regime voor third party cookies, zie bijv. Nog veel onduidelijk in ‘cookie’-wet:

(…) Verder worden internetbedrijven straks verplicht anders om te gaan met cookies. De minister wil veel regelen vanuit de overheid, maar verwacht ook dat de burger zelf alert blijft. “Mensen moeten weten wat ze doen op internet. Zo moet je altijd goed nadenken wat je wel en niet op internet zet en waar je toestemming voor geeft als er op een website een vraag wordt gesteld”, aldus Van der Hoeven.

Volgens internetbureau V12 uit Groningen wordt het surfgemak behoorlijk aangetast met deze wetgeving. Projectmanager en internetadviseur Jan Santing: “Natuurlijk is het belangrijk dat de privacy van de internetgebruiker wordt beschermd. Maar cookies maken het surfen wél prettiger. Zit er iemand te wachten op het toestemming geven voor het plaatsen van deze cookies tijdens ieder websitebezoek? Ik denk het niet.”

En dan is het nog de vraag hoe er omgegaan moet worden met buitenlandse websites, waarvoor de Nederlandse wetten niet gelden. En wanneer toch wordt besloten dat zo’n website zich aan onze wetten dient te houden, hoe wordt dat dan afgedwongen? Daarvoor zou een wereldwijde autoriteit nodig zijn en die bestaat niet. “Persoonlijk heb ik geen bezwaar tegen cookies die worden geplaatst door een exploitant van een website. Het begint pas te wringen bij cookies van derden”, zegt GeertJan Kemme, directeur van V12.

“Die third-party cookies zouden geweerd moeten worden. Dit is wel afdwingbaar, door de makers van browsers te verplichten om de acceptatie van third-party cookies standaard te weigeren”, zegt Kemme. Kemme doelt daarmee op cookies waarmee surfgedrag langs een reeks sites in kaart gebracht wordt. Een gebruiker die dergelijke cookies wel wil toestaan, zou idealiter wél zelf actie moeten ondernemen. Kemme: “Wij pleiten wel voor bewustwording; mensen moeten zich realiseren wat cookies zijn, hoe ze gebruikt en ook misbruikt kunnen worden.” (…)

Beantwoord

Profielfoto
Yme Bosma op schreef:

Marco, niet dat ik weet…

Afdwingen via de browser geloof ik niet in. Wat is een browser tegenwoordig? Die zit overal embedded, in allerlei apps op mobiel, desktop, etc. Publisher is daarvoor gewoon verantwoordelijk, en moet er ook op aangesproken kunnen worden. Uiteraard zullen er mensen zijn die het via de browser extra beveiligen, dat is alleen maar goed. Dan komen de plekken waar het niet netjes gedaan is (zonder toestemming dus) vanzelf naar boven.

Beantwoord

Beantwoord

Beantwoord

Profielfoto
Yme Bosma op schreef:

Marco, artikel 11.3a geeft (aan het einde) toch aan dat er uitzonderingen mogelijk zijn voor de ondubbelzinnige toestemming? Zoals bijvoorbeeld bij het winkelwagentje? Verder staat er toch ook dat er bij terugkerend bezoek geen toestemming meer nodig is? Uit jullie persbericht lijkt ik wat anders op te maken.

Of lees ik het verkeerd?

Beantwoord

@Yme: ik ben heel benieuwd naar de toelichting die jij hebt gekregen over de first en third party cookies. Ik heb net nogmaals de toelichting van EZ zitten lezen en buiten noodzakelijke cookies zoals die voor winkelmandjes en inloggen wordt er met geen woord gerept over het verschil tussen first en third party.

Beantwoord

@Yme: Je hebt gelijk, de opt-in die wordt voorgesteld gaat inderdaad over het vergaren van surfgedrag. Maar dat gebeurt zowel middels first als third party cookies dus op dat niveau is geen onderscheid te maken. Je zal dan echt moeten kijken naar doel van de cookie om te bepalen of opt-in nodig is.

Beantwoord

Profielfoto
Yme Bosma op schreef:

Marco, surfgedrag via een first party cookie is prima (wat mij betreft), gaat dan alleen om het gedrag op de website waar je bent toch? In tegenstelling tot third party cookies van advertentienetwerken bijvoorbeeld.

Jelmer, de juristen deden hun uitleg van de wet aan de hand van het onderscheid tussen first en third party. Waarbij met name het doel van third party (surfgedrag over websites heen) centraal stond.

Beantwoord

René Nijhuis gaat op Emerce in op de evt economische schade als definitief wordt gekozen voor het opt-in regime:

(…) De economische schade die deze maatregel teweegbrengt zou op korte tot middellange termijn wel eens aanzienlijk kunnen zijn. Ik noem 3 scenario’s:

1. Tenzij de bezoeker de cookies accepteert wordt hij op iedere website bij ieder bezoek opnieuw geconfronteerd met de vraag of cookies geplaatst mogen worden. Per slot van rekening is het bij deze bezoekers niet mogelijk om de bezoekersvoorkeur in een cookie op te slaan. Dat levert een dermate slechte gebruikerservaring op dat het gevaar bestaat dat mensen die argwanend zijn geworden tegenover cookies het internetl de rug gaan toekeren.

2. Mensen die cookies weigeren zijn voor website-eigenaren niet te meten met de momenteel meestgebruikte webanalyticspakketten. Als een groot percentage bezoekers cookies weigert zullen website-eigenaren hun huidige webanalyticstool moeten gaan inruilen voor een systeem dat werkt met webserverlogs of sniffing om een totaalbeeld te krijgen van hun websitebezoek. Op een moment dat nu juist grote vooruitgang wordt geboekt in het gebruik van webanalyticsdata voor resultaatverbetering op internet kan deze maatregel de branche vele jaren terugwerpen.

3. Voor adverteerders en advertentienetwerken is de impact zomogelijk nog groter. Het grote voordeel van online adverteren ten opzichte van offline is dat het veel beter te targeten is en vrijwel volledig meetbaar. Zowel de meetbaarheid als ook de mogelijkheid tot targeten wordt vrijwel onmogelijk als mensen geen cookies accepteren. Dat betekent dat er in plaats van met scherp weer met hagel geschoten gaan worden, wat de effectiviteit en daarmee de advertentieprijzen onder druk zet. (…)

Beantwoord

Profielfoto
Adam Chapman op schreef:

Als het third party moeilijker wordt gemaakt, ben ik voor. Wie weet wat voor informatie er gewonnen wordt uit jouw gedrag? Maakt niet uit hoeveel er wordt bijgehouden van je surfgedrag, het blijft een beperkte weergave van wie jij bent.
Als de wet van kracht zou worden zijn er genoeg developers die de nieuwe manier van cookie verwerking makkelijker proberen te maken. Wie weet kun je zelfs een readout krijgen wat er allemaal over je wordt opgeslagen.
Ik denk dat het weigeringspercentage ook heel snel meetbaar zal worden. Een van de kenmerken van software en vooral web-based software is dat je snel veranderingen kunt doorvoeren.
Wat betreft het nadeel voor de adverteerders. Permission based advertising. Misschien moeten ze er toch aan gaan geloven. In plaats van alleen observeren ook in gesprek gaan met diegene die je wil bereiken.

Wat ik jammer vind is dat het per land anders geïnterpreteerd en aangepakt wordt.

Beantwoord

@Adam: Als er onderscheid zou worden gemaakt in first en third party EN als er wereldwijd dezelfde wetgeving zou gelden, dan ben ik het helemaal met je eens. Alleen is dat niet het geval. Daarnaast moeten we ons realiseren dat een website steeds minder gevoed door een server; in toenemende mate is content afkomstig van andere servers (denk aan widgets, externe webshops, webanalytics, etc). Als Nederland de wet gaat invoeren conform voorstel dan zal een deel van de online markt zich verschuiven naar landen die een soepeler beleid zullen voeren. Is dat echt wat we willen?

Beantwoord

Hein Scholtens en Wouter Dammers van Solv stellen dat het IAB onnodig kritisch is op de voorgestelde cookiewet:

(…) Het lijkt dat het IAB de memorie van toelichting niet (goed) gelezen heeft. De memorie luidt onder meer als volgt:

“Vanuit praktische en gebruikersvriendelijke overwegingen is het niet noodzakelijk dat gedurende een en dezelfde “verbinding”(bijvoorbeeld een internetsessie) of gedurende volgende “verbindingen” van eenzelfde soort (bijvoorbeeld de eerder bezochte website, waarbij men omtrent het gebruik van cookies is geïnformeerd en voor het gebruik ervan toestemming heeft gegeven) telkens weer de informatie als bedoeld in artikel 11.3a, eerste lid, onder a wordt verstrekt en om toestemming als bedoeld in artikel 11.3a, eerste lid, onder b, wordt gevraagd en verkregen.

Cookies en programmatuur die op de randapparatuur van de gebruiker zijn geplaatst, mogen dan ook in deze gevallen “opnieuw”worden gebruikt. Wel dient in dergelijke gevallen uit de verstrekte informatie te blijken dat cookies en programmatuur voor een langere periode op de randapparatuur kunnen blijven staan en kunnen worden gebruikt en dat men daar ook toestemming voor verleend.”

Het lijkt ons daarom dat de soep niet zo heet wordt gegeten als het IAB in haar position paper doet voorkomen: de gebruiker hoeft niet bij ieder bezoek geïnformeerd te worden en zijn toestemming te geven. Eenmaal is, kort gezegd, genoeg. Ook wordt er geen rekening gehouden met de genoemde uitzonderingen in lid 4 van het voorstel.

Daarnaast stelt het IAB dat het voorstel verder gaat dan de Europese richtlijn. Dit is echter onterecht. Het is namelijk juist de gewijzigde ePrivacy-richtlijn die verplicht tot voorafgaande informatieverstrekking en verkrijging van toestemming. Onzes inziens wordt het gebruik van cookies daarmee ook in overeenstemming gebracht met het huidige privacyrecht.(…)

Beantwoord

Profielfoto
Yme Bosma op schreef:

Marco, dank voor dat extra bericht (met Solv had ik er ook al over gesproken). Eens met hun verhaal.

Beantwoord

@Yme: reactie van Solv is een interessante en we duiken er nu in; als blijkt dat Solv gelijk heeft zullen we ons statement zeker aanpassen.

Wat ik me overigens nog wel afvraag is of jij je reacties hier op persoonlijke titel doet of dit ook het standpunt is van Hyves. Want zelfs in het meest gunstige geval (voor de branche), zal ook Hyves worden geraakt door de nieuwe wet of zie ik dat verkeerd?

Beantwoord

Profielfoto
Yme Bosma op schreef:

In ieder geval persoonlijke titel ja, maar ik denk ook niet dat de impact voor Hyves groot zal zijn…

Beantwoord

Beantwoord

Debat gisteren in Nieuwspoort met Kamerleden over het hoe wat en waarom van cookies waarvan verslag op [urlhttp://www.marketingfacts.nl/berichten/20101104_nieuwe_cookiewet_een_discussie_met_kamerleden_en_prominenten/]Marketingfacts[/url] en Frankwatching.

Beantwoord

Via IAB.nl:

(…) Er is een nieuwe stap gezet in de wetgeving rondom online privacy. De minister van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie heeft in een recente nota aangegeven dat hij vast wil houden aan toestemming voor het plaatsen van cookies via instellingen van de browser. IAB Nederland had in de consultatieronde en in brieven aan de minister en de Tweede Kamer daarop aangedrongen. Over de invulling van die toestemming voert IAB momenteel overleg met de EU-commissaris Kroes. De minister wacht dit overleg af: hij wil vooralsnog ruimte laten aan het bedrijfsleven om zelf gebruiksvriendelijke methodes te ontwikkelen om aan de gestelde eisen te voldoen en niet in detail voorschrijven op welke wijze dat moet gebeuren.
De wetswijziging is een implementatie van twee Europese richtlijnen die in mei 2011 in de Nederlandse Telecommunicatiewet moeten zijn ingevoerd. Belangrijk onderdeel van deze wetswijziging is de zogenaamde ‘cookie-bepaling’: de gebruiker moet ondubbelzinnige toestemming geven voor het plaatsen van cookies. In de consultatie voor dit wetsvoorstel heeft IAB aangedrongen op het verlenen van toestemming via de instellingen van de browser. Zo kan de privacy van de gebruiker beschermd blijven tegelijk met behoud van het gebruiksgemak. De minister heeft in zijn wetsvoorstel dat in november 2010 naar de Tweede Kamer is gestuurd, aangegeven dat die toestemming inderdaad via de browser verkregen kan worden.
Op initiatief van IAB hebben vervolgens de belangrijkste brancheorganisaties uit de online advertentiemarkt besloten zelf de verantwoordelijkheid te nemen voor de bescherming van de privacy van het individu in Nederland en gaat daarom werken aan zelfregulering. Tegelijkertijd voert IAB Europa samen met andere organisaties overleg met EU-commissaris Kroes over de manieren waarop de toestemming via de browser verleend kan worden. IAB is erkentelijk dat de minister de resultaten van dit overleg wil afwachten en de ruimte biedt aan de online advertentiemarkt om tot goede zelfregulering te komen. (…)

Beantwoord

Beantwoord

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.

Marco Derksen is onderdeel van

Laatste blogs

Bekijk alle blogs (1406)
Contact