Stof tot nadenken over vulkaanuitbarstingen en zwarte zwanen
Marco Derksen - zondag 18 april 2010, 12.44 uur 
De Eyjafjallajökull is een van de kleinere gletsjers op IJsland. De ijskap van de gletsjer bedekt de 1666 meter hoge vulkaan Guðnasteinn die relatief vaak is uitgebarsten sinds de laatste ijstijd. De een-na-laatste uitbarsting vond plaats van 1821 tot 1823 en veroorzaakte destijds een gletsjerdoorbraak. De krater van de vulkaan heeft een diameter van drie tot vier kilometer. De gletsjer zelf heeft een oppervlakte van ongeveer 100 km².
Net ten oosten van de gletsjer, op de pas Fimmvörðuháls, vond op 20 maart 2010 nieuwe vulkanische activiteit (video) plaats. Een tweede uitbarsting begon op 14 april 2010 en duurt momenteel nog voort. In grote delen van Europa is sinds donderdag 15 april het vliegverkeer volledig stilgelegd vanwege de aswolken die de vliegtuigen kunnen beschadigen. Er is nog geen duidelijkheid over de vraag wanneer de eruptie zal stoppen, maar experts verwachten dat deze tenminste nog tot 20 april zal duren. Het is ook mogelijk dat de uitbarsting nog weken of zelfs maanden zal aanhouden.
Stel dat deze vulkaanuitbarsting inderdaad weken of zelfs maanden aanhoudt. Wat zijn dan de consequenties? In negatieve maar ook in positieve zin?
Robert Paterson doet op zijn weblog een eerste voorzet: Volcano & Air Travel - A Black Swan? Voor wie de Black Swan of Zwarte Zwanen Theorie van Nassim Nicholas Taleb niet kent, verwijs ik graag naar het gelijknamige boek ‘Black Swan Theory: the impact of the Highly Improbable’. In het kort gaat de theorie over wildcards bij het uitwerken van toekomstscenario’s. Wildcards zijn zeldzame en daarmee moeilijk voorspelbare gebeurtenissen met een enorme impact. Een bekend voorbeeld van zo'n zwarte zwaan is de terroristische aanslag op 11 september 2001. Op deze datum boorden zich twee vliegtuigen in de Twin Towers van het World Trade Center in New York City en de impact daarvan is tot op de dag van vandaag enorm.Paterson gaat allereerst in op de negatieve gevolgen van de vulkaanuitbarsting op IJsland. Zo zal het niet alleen economische gevolgen hebben voor vliegtuigmaatschappijen en vliegvelden (en dat net nu de eerste signalen van herstel verschenen). Het zal ook een enorme klap zijn voor het toerisme in met name Zuid-Europa (dat het toch al moeilijk heeft). De economische problemen in de verkeers- en reisbranche zullen ongetwijfeld een grote invloed hebben op andere markten (waaronder de toch al niet stabiele financiele markten).
Maar Paterson kijkt niet alleen naar de negatieve gevolgen maar komt ook met een aantal gedachtenspinsels over de mogelijkheden die het biedt. Laten we er eens een paar uitwerken:
- Skype zou eens moeten nadenken over hoe het video-conferenties eenvoudiger en beter zou kunnen maken. Zijn al die internationale zakenreizen uberhaupt wel noodzakelijk? Welke zouden ook kunnen worden afgehandeld via videoconferenties?
- Veerdiensten zouden eens moeten nadenken over nieuwe diensten. Laten we eerlijk zijn, het vliegen naar landen als de Brazilie, India, China of VS is geen pretje. Je zit minimaal 10 uur dubbelgevouwen op een stoel die minder ruimte heeft dan de gemiddelde stadsbus uit de vorige eeuw. Waarom niet in 2-3 dagen op een comfortabele boot naar New York varen terwijl je onderweg geniet van ontspanning of het wegwerken van stapel boeken en mail waar je niet meer aan toe kwam?
- Ook het transport via de trein zou een enorme boost kunnen krijgen. Laten we eindelijk eens die miljarden vrijmaken voor een goede infrastructuur en snelle treinen door heel Europa. Met een hele snelle trein moet het mogelijk zijn om in een halve dag van Nederland naar Spanje of Italie te reizen per trein. Niet alleen comfortabeler dan het reizen per vliegtuig, je kunt evt zelfs je auto meenemen!
- Vervelend voor de Zuid-Europese landen, maar voor de meeste Noord-Europese landen zou het niet kunnen vliegen een enorme push geven aan toerisme in eigen land. Kijken we naar Nederland, dan biedt ons land fantastische plekken waar de meeste Nederlanders nog nooit van hebben gehoord. Tijd om daar de komende jaren eens wat vaker naar toe te gaan!
Titel geinspireerd door NRC-column van Youp van 't Hek
Foto's: Skarpi
Reageer
Vaak is een crisis nodig om bepaalde zaken die al ‘sluimeren’ een boost te geven. De treinen werden na 9-11 in de US ook ineens weer naar voren geschoven, maar toch redden ze het niet. Ik ben overigens groot voorstander van een trein netwerk door Europa heen van snelle treinen, dat zou veel beter zijn voor het milieu en ook veel efficiënter. Helaas hebben we dan overal politici nodig die iets ruimer denken dan de gemiddelde.
Het nieuwe werken (met daarbij dus tele conferencing bijvoorbeeld) is iets anders dat hierdoor deels een boost kan krijgen. Net als de mexicaanse griep een gigantische boost had gegeven waarschijnlijk voor het thuiswerken. Pas als het echt moet willen de meeste mensen veranderen, en dan blijkt die verandering best positief.
Iets waar ik denk dat ook nog wel iets kan veranderen is de laag betaalde beroepen. De schoonmakers op Schiphol staken nog steeds. Dat kan niet lang meer goed gaan. De vraag is dus: gaat de overheid ingrijpen en eisen dat de looneisen worden ingewilligd uit oogpunt van gezondheidsgevaar? Of gaan de mensen die er nu zitten allemaal 5 euro betalen om de schoonmakers weer aan het werk te krijgen? Dit zou ook wel eens een impact kunnen hebben op heel veel beroepen die echt noodzakelijk zijn, maar krankzinnig onderbetaald worden. Zo hoorde ik laatst dat een NS conducteur meer verdiend dat een niveau 2 politie agent. En een NS conducteur verdient niet bepaald veel (of verdient het wel, maar krijgt het niet). Hoe gaan wij eigenlijk om met die beroepen? Gaan we inzien dat dergelijke beroepen veel noodzakelijker zijn en veel meer waarde toevoegen (en daar dus ook naar beloond moeten worden) dan nu het geval is?